“น้ำจิ้มทุกคำ = น้ำตาทุกหยดของไต” ส่องพฤติกรรม ‘ติดแซ่บ’ มฤตยูเงียบที่คนไทยมองข้าม!

ในวัฒนธรรมการกินของคนไทย “รสชาติ” คือหัวใจสำคัญ ส้มตำต้องเผ็ดจัดจ้าน ลาบต้องนัว หมูกระทะต้องน้ำจิ้มพูน ๆ หรือแม้แต่ก๋วยเตี๋ยวก็ต้องปรุงจนน้ำซุปเปลี่ยนสี พฤติกรรมเหล่านี้ถูกนิยามว่าเป็นความ “แซ่บ” ที่หาอะไรมาแทนไม่ได้

แต่รู้หรือไม่ว่าเบื้องหลังความอร่อยที่ทำให้เราเจริญอาหารนั้น กำลังมีอวัยวะหนึ่งที่ทำงานหนักจนแทบขาดใจ… อวัยวะที่ว่านั่นคือ “ไต” วันนี้เราจะมาเจาะลึกกันว่า ทำไมการ “ติดจิ้ม ติดเค็ม ติดเผ็ด” ถึงเป็นพฤติกรรมทำลายสุขภาพ และเราจะปรับตัวอย่างไรให้ยัง “แซ่บ” ได้แบบไม่ทำร้ายร่างกาย

พฤติกรรมนักชิมไทย : ทำไมความ “นัว” ถึงน่ากลัวกว่าที่คิด?

คนไทยกับเครื่องปรุงรสเป็นของคู่กัน ข้อมูลจาก สสส. ระบุชัดเจนว่าพฤติกรรมการบริโภคโซเดียมของคนไทยสูงกว่าเกณฑ์ที่องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดไว้ถึงเกือบ 2 เท่า! โดยปกติเราไม่ควรได้รับโซเดียมเกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน (หรือประมาณเกลือ 1 ช้อนชา) แต่ค่าเฉลี่ยของคนไทยกลับพุ่งสูงไปถึงเกือบ 4,000 มิลลิกรัม

สัญญาณอันตรายของพฤติกรรม “สายเลิฟโซเดียม”

• เติมน้ำจิ้มทุกมื้อ : ไม่ว่าจะเป็นน้ำจิ้มสุกี้ น้ำจิ้มซีฟู้ด หรือน้ำปลาพริก ต้องมีวางข้างจานเสมอ
• ซดน้ำซุปจนหมดชาม : ในน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวหรือต้มยำ คือแหล่งรวมโซเดียมที่เข้มข้นที่สุด
• ติดรสจัด : ถ้าไม่เผ็ด ไม่เค็ม ไม่เปรี้ยวจี๊ด จะรู้สึกว่าอาหารมื้อนั้นไม่อร่อย
• เสพติดผงชูรส : การเติมผงปรุงรสหรือผงชูรสในทุกเมนูเพื่อเพิ่มความกลมกล่อม (Umami)

อ่านข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับโซเดียม: โซเดียม ตัวร้ายทำลายไต – คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

รสจัดทำร้ายไตได้อย่างไร? (วิทยาศาสตร์เบื้องหลังความแซ่บ)

หลายคนเข้าใจว่า “เค็ม” เท่านั้นที่อันตราย แต่จริงๆ แล้ว “รสจัด” โดยรวมส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ดังนี้ค่ะ

1. โซเดียมสูง = ภาระหนักของระบบกรอง

ไต มีหน้าที่หลักในการกรองของเสียและรักษาสมดุลน้ำและแร่ธาตุ เมื่อเรากินโซเดียมเข้าไปมากเกินไป ไตต้องทำงานหนักขึ้นหลายเท่าเพื่อขับโซเดียมส่วนเกินออกทางปัสสาวะ หากทำแบบนี้ติดต่อกันนานๆ เซ็นเซอร์และหน่วยกรองในไตจะเริ่มเสื่อมสภาพ

2. เผ็ดจัด = กระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติ

ความเผ็ดร้อนจากพริก (Capsaicin) ไม่ได้ทำร้ายไตโดยตรงในแง่ของสารเคมี แต่การกินเผ็ดจัดจะไปกระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้นและ ความดันโลหิตสูงขึ้น ซึ่ง “ความดันโลหิตสูง” นี่เองที่เป็นศัตรูอันดับหนึ่งของไต เพราะแรงดันเลือดที่สูงจะไปทำลายหลอดเลือดเล็กๆ ในไต ทำให้ไตเสื่อมไวขึ้นอย่างรวดเร็ว

เปิดกรุ 7 เครื่องปรุงตัวท็อป “โซเดียมสูงปรี๊ด”

หากคุณอยากลดโซเดียม ต้องเริ่มจากการทำความรู้จัก “แหล่งกำเนิด” ของมันก่อน นี่คือ 7 เครื่องปรุงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

สัญญาณเตือน… เมื่อไตเริ่ม “งอแง”

ความน่ากลัวของโรคไตคือ “โรคเงียบ” ในระยะแรกมักไม่แสดงอาการ กว่าจะรู้ตัวอีกทีไตก็อาจจะทำงานเหลือไม่ถึง 50% แล้ว ลองเช็กตัวเองดูว่ามีอาการเหล่านี้หรือไม่

• มีอาการบวมตามตัว โดยเฉพาะหลังเท้า หนังตา หรือขาส่วนล่าง
• ปัสสาวะมีฟองมากผิดปกติ
• ความดันโลหิตสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
• มีอาการเพลีย เหนื่อยง่าย หรือปวดหลังบริเวณชายโครง (ตำแหน่งของไต)

เช็กอาการโรคไตเพิ่มเติม: 8 สัญญาณเตือนโรคไต – โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์

วิธี “แซ่บแบบปลอดภัย” ไตไม่พัง

เราไม่จำเป็นต้องเลิกกินของอร่อย แต่เราต้องรู้จัก “กินอย่างฉลาด” เพื่อถนอมไตให้อยู่กับเราไปนานๆ

• เลือก “จิ้มแต่พอดี” : เปลี่ยนจากการ “จุ่ม” หรือ “ราด” น้ำจิ้มจนชุ่ม เป็นการแตะเพียงเล็กน้อยให้พอได้รสชาติ
• ลดระดับความเผ็ด : ลองลดความเผ็ดลง 1 ระดับ จากเผ็ดมากเป็นเผ็ดกลาง เพื่อลดแรงดันในหลอดเลือด
• เลือกสูตรลดโซเดียม : ปัจจุบันมีน้ำปลา ซีอิ๊ว และซอสปรุงรสสูตร Low Sodium วางขายทั่วไป ซึ่งเป็นทางเลือกที่ดีมากสำหรับสายแซ่บ
• ดื่มน้ำเปล่าให้มากขึ้น : น้ำเปล่าจะช่วยให้ไตทำงานได้สะดวกขึ้นในการกรองและขับของเสีย (แต่ถ้าใครเริ่มมีอาการบวมน้ำ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องปริมาณการดื่มน้ำ)
• เลี่ยงอาหารแปรรูป : บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง และขนมกรุบกรอบ คือแหล่งรวมโซเดียมมหาศาล

เปลี่ยนพฤติกรรมวันนี้… เพื่อวันที่ไม่ต้องฟอกไต

“น้ำจิ้มทุกคำ อาจหมายถึงน้ำตาของไตในอนาคต” คำกล่าวนี้ไม่ได้เกินจริงเลยครับ พฤติกรรมการกินคือสิ่งที่กำหนดสุขภาพของเราในอีก 5-10 ปีข้างหน้า การลดความจัดจ้านลงเพียงเล็กน้อยในวันนี้ อาจช่วยประหยัดค่ารักษาพยาบาลมหาศาลและช่วยให้คุณไม่ต้องเผชิญกับความทรมานของการฟอกไตในอนาคต

อย่ารอให้ถึงวันที่ไตบอกว่า “ไม่ไหวแล้ว” เพราะถึงตอนนั้นความแซ่บที่คุณเคยหลงใหล อาจกลายเป็นสิ่งต้องห้ามที่คุณแตะต้องไม่ได้อีกเลยตลอดชีวิต รักตัวเอง เริ่มที่ลดจิ้ม ลดเค็ม นะคะ!